Kumaş Hava Kanallarında Hijyen: Mitler ve Gerçekler

Gıda ve içecek tesisleri, ilaç üretim hatları ve laboratuvarlar gibi ortamlarda hijyen, üretim süreçlerinin kalitesi ve güvenliği için kritik önem taşır. Bu gibi yüksek hijyen gereksinimleri olan uygulamalarda, partikül ve mikrobiyal kontaminasyon riskini en aza indirmek için kumaş hava kanalları sıklıkla tercih edilir.

Ancak, kumaş hava kanallarının hijyen standartları konusunda bazı yanlış anlamalar ve mitler bulunur. O nedenle, ISO Class 3 ve ISO Class 4 temiz oda standartlarını karşılayan kumaş hava kanallarını karşılaştırmak ve neden toz tutmamaları gerektiğini detaylı bir şekilde incelemek gerekir.

Kumaş Kanalların Hijyen Sınıflandırması: ISO 14644-1 Temiz Oda Standartları

ISO 14644-1 standardı, belirli bir hacimde bulunan farklı boyutlardaki partiküllerin maksimum sayısına göre belirlenmiştir. Piyasadaki kumaş hava kanalları bu hijyen standartına göre sınıflandırılır. Küresel tekstil kanal üreticileri tarafından sunulan ürünler çoğunlukla ISO Class 3 veya ISO Class 4 standartlarını karşılar.

ISO 14644-1 standardına göre, ISO Class 3 ve ISO Class 4 temiz odalar partikül konsantrasyonu açısından büyük farklar bulunur:

• ISO Class 3: 1 metreküp hava içinde 0.1 mikron ve daha büyük partiküller için maksimum 1,000 partikül, 0.2 mikron ve daha büyük partiküller için maksimum 237 partikül, 0.3 mikron ve daha büyük partiküller için maksimum 102 partikül, 0.5 mikron ve daha büyük partiküller için maksimum 35 partikül, ve 1 mikron ve daha büyük partiküller için maksimum 8 partikül içerir.
• ISO Class 4: 1 metreküp hava içinde 0.1 mikron ve daha büyük partiküller için maksimum 10,000 partikül, 0.2 mikron ve daha büyük partiküller için maksimum 2,370 partikül, 0.3 mikron ve daha büyük partiküller için maksimum 1,020 partikül, 0.5 mikron ve daha büyük partiküller için maksimum 352 partikül, ve 1 mikron ve daha büyük partiküller için maksimum 83 partikül içerir.

ISO Class 3 standartında temiz odalar, ISO Class 4’e göre 0.1 μm boyutundaki partikül konsantrasyonu açısından on kat daha az partikül içerir. Daha az partikül, mahaldeki ekipmanların ve üretilen ürünlerin daha az kontaminasyon riski taşıması anlamına gelir.

Kontaminasyon, çoğu üretim sürecinde en az istenen durumlardan birisidir. Özellikle gıda üretim tesislerinde ürün kalitesini düşürebilir ve markanın itibarına zarar vererek, üretici açısından son derece kritik sonuçlara neden olabilir.

ISO Class 3 standartını karşılayan kumaş hava kanalları, kontaminasyon riskini en aza indirerek özellikle gıda ve içecek, medikal, farmasötik, mikroelektronik, optik ve yüksek iç mekan hava kalitesinin istendiği her uygulamada çalışanlar ve üretim süreçleri için en uygun ortamı sağlar ve ürün kalitesinin en yüksek seviyede tutulmasına katkıda bulunur.

ISO Class 4 standartlarına uygun kumaş hava kanalları ise, ISO Class 3’e kıyasla daha daha geniş bir partikül boyutu aralığını tutabilir. Bu nedenle daha fazla partikül mahal içerisine girer. Yüksek hijyen standartı olan alanlar için ISO Class 4 standartında kumaş hava kanalları yetersiz kalabilir.

Kumaş Hava Kanallarının “Toz Tutması” ve Partikül Kontrolü

Mahal içerisinde partikül kontrolü konusunda sıkça yanlış anlaşılan diğer bir konuya açıklama getirmek gerekir. ISO Class 3 ve ISO Class 4 standartlarına uygun kumaş hava kanalları, partikül kontrolü ve hava kalitesinin korunması açısından kritik rol oynar.

Ancak kumaş hava kanalları bir filtre elemanı değil hava dağıtım elemanıdır.

Tüm kumaş hava kanalları belirli bir miktarda partikülü veya piyasa tabiri ile tozu tutar. Fakat kumaş hava kanallarında “yüksek” toz tutma kapasitesi istenmeyen bir özelliktir. Kumaş kanalların, partikül birikimini en aza indiren ve kolay temizlenebilen özelliklere sahip olması gereklidir.

Bunun birkaç temel nedeni bulunur:

• Partikül Kontrolü: Yüksek toz tutma kapasitesine sahip kumaş hava kanalları partiküllerin kanallarda birikmesine neden olur, bu da zamanla hava kalitesini bozabilir.
• Kontaminasyon Riski: Kumaş hava kanallarında biriken tozlar, hava akışı sırasında kumaş yüzeyinden veya kanal yüzeyinde yer alan hava atış deliklerinden tekrar havaya karışabilir ve kontaminasyona yol açabilir.
• Zor Temizlik: Kumaş hava kanallarının fazla toz tutması, tozların kumaş kanalı meydana getiren polyester liflere yapışmasına ve derinlemesine nüfuz etmesine neden olabilir, bu nedenle temizlik zorlaşır.
• Hava Akışının Engellenmesi: Toz birikimi hava akışını engelleyebilir ve hava dağıtım verimliliğini azaltarak tekstil kanal sisteminin en büyük avantajlarından biri olan homojen hava dağıtımında yetersizliklere yol açabilir.
• Filtre Yükü Artışı: Hava kanallarında biriken tozlar, filtrelerin daha hızlı tıkanmasına neden olabilir. Bu nedenle, filtrelerin daha sık değiştirilmesi veya temizlenmesi gerekebilir.

Neden kumaş hava kanalının toz tutmaması gerekir ve neden toz tutma işinin klima santralinin içerisindeki filtre ile yapılması gerekir?

Klima santrallerinde, birden fazla filtreleme aşaması yer alabilir. Bu sayede, partiküllerin mahal içerisine girmesini önlenir ve kumaş kanallarının temiz kalmasını sağlanır.

Dolayısıyla, bir hava dağıtım elemanı olan kumaş hava kanallarının yüksek toz tutma kapasitesine sahip olması gereksizdir, çünkü partiküller zaten filtreler tarafından tutulur.

• Yüksek Verimli Filtreler: Klima santralleri HEPA veya ULPA gibi yüksek verimli filtreler ile donatılabilir. Bu filtreler, 0.3 mikron veya daha küçük partiküllerin %99.97’sinden fazlasını yakalayabilir. Bu sayede, kumaş hava kanallarının iç yüzeylerinde partikül birikimi minimuma indirilir.
• Yüksek Filtrasyon Kapasitesi: Klima santrallerindeki filtreler, kumaş kanallarına kıyasla daha yüksek toz tutma kapasitesine sahiptir. Bu sayede daha etkili ve uzun süreli partikül filtrasyonu sağlanır.
• Kolay Bakım ve Değişim: Klima santrallerindeki filtreler, merkezi bir konumda yer aldığından, bakım ve değiştirme işi daha kolay ve hızlı bir şekilde yapılır.
• Merkezi Kontrol: Klima santralinde toz tutma işlemi, partikül kontrolünü merkezi bir noktada toplar ve tüm sistemin performansını daha kolay izlemeye olanak sağlar.
• Tutarlı ve Güvenilir Hava Kalitesi: Klima santralinde yer alan filtreler, hava kanallarına ulaşmadan önce havadaki partiküllerin büyük bir kısmını yakalar. Bu sayede kumaş hava kanallarına partikül yükü gelmesini önlenir.
• Hava Akışının Sürekliliği: Klima santralinde filtrelenen hava, tekstil kanal sisteminden dağıtılırken partikül içermediği için, hava akışında herhangi bir engel veya tıkanma yaşanmaz. Bu sayede hava dağılımında performans sorunları olmaz.

Kumaş hava kanallarında hijyen ancak doğru tasarım, malzeme seçimi ve bakım prosedürleri ile sağlanabilir.

ISO Class 3 standartlarını karşılayan kumaş hava kanalları, kontaminasyon riskini en aza indirerek gıda ve içecek, medikal, farmasötik, mikroelektronik, optik ve yüksek iç mekan hava kalitesinin istendiği her uygulamada çalışanlar ve üretim süreçleri için en uygun ortamı sağlar ve ürün kalitesinin en yüksek seviyede tutulmasına katkıda bulunur.

ISO Class 4 standartlarına uygun kumaş hava kanalları ise, daha geniş bir partikül boyutu aralığını tutabilir. Bu nedenle daha fazla partikül mahal içerisine girer ve yüksek hijyen standartı olan alanlar için yetersiz kalabilir.

Toz tutma işlemi ise klima santrallerindeki yüksek verimli filtreler ile yapılmalıdır. Bu sayede partikül kontrolü daha etkili ve merkezi bir şekilde sağlanırken, kumaş hava kanallarının performansı ve ömrü de uzatılmış olur.

Sonuç olarak, tekstil bazlı hava dağıtım sistemi tasarımında doğru seçim yapmak, ilk yatırım maliyetlerini azaltırken sonrasında da üretim süreçlerinin kalitesini artırır ve işletme maliyetinin olabildiğince düşük seviyede kalmasını sağlar.

Mert Şeşen – FabricAir A.Ş.